Η επιρροή της τουριστικής βιομηχανίας είναι ισχυρή στις χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ελλάδα ή η Τουρκία, οι οποίες είναι παγκοσμίως γνωστές για τα αξιοθέατα, τις παραλίες, τα τοπία και το φαγητό τους, καθιστώντας τις δημοφιλείς προορισμούς για τουρίστες από όλο τον κόσμο. 

Ο τουρισμός έχει, στην πραγματικότητα, αρκετά σημαντικό αντίκτυπο στην ελληνική οικονομία. Ενδεικτικά, το 2019 (προ πανδημίας) η Ελλάδα κατέγραψε πάνω από 30 εκατομμύρια αφίξεις, οι οποίες απέφεραν πάνω από 15 δισεκατομμύρια ευρώ σε ταξιδιωτικά έσοδα (Deloitte Central Mediterranean, 2023). Η άμεση συνεισφορά του τουρισμού στο ΑΕΠ ήταν περίπου 21 δισ. ευρώ (πάνω από το 12% του ΑΕΠ), ενώ η συνολική συνεισφορά του τουρισμού ξεπέρασε τα 61 δισ. ευρώ ή περίπου το 33% του ΑΕΠ (Deloitte Central Mediterranean, 2023). Επιπλέον, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι απασχολούνται στον τουριστικό κλάδο στην Ελλάδα (Deloitte Central Mediterranean, 2023), πράγμα που σημαίνει ότι περίπου το 20% του εργατικού δυναμικού απασχολείται στον τουρισμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2023). Ο τουριστικός τομέας της Ελλάδας κατέγραψε άλλη μια χρονιά ανάπτυξης το 2024, υποδεχόμενος 40,7 εκατομμύρια ταξιδιώτες – μια αύξηση 12,8% σε σχέση με το 2023.

Ωστόσο, η εκτεταμένη αυτή τουριστική δραστηριότητα, η οποία κορυφώνεται κατά τη θερινή περίοδο, έχει επίσης σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ενώ το περιβάλλον συμβάλλει στον τουρισμό, ο τουρισμός έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Πρώτον, για την εξυπηρέτηση ενός τόσο μεγάλου αριθμού τουριστών, η κατασκευή κτιρίων στις τουριστικές περιοχές είναι συχνά ανεξέλεγκτη, γεγονός που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τον υπερπληθυσμό των φυσικών περιοχών, οδηγώντας στην καταστροφή των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, μόνο το 2022, χορηγήθηκαν 1280 νέες οικοδομικές άδειες στις Κυκλάδες (Lialios, 2023), ενώ στο νησί της Σαντορίνης το 18% καλύπτεται από κτίρια, ποσοστό μεγαλύτερο από αυτό της Αττικής, όπου βρίσκεται η πρωτεύουσα της Ελλάδας, η Αθήνα (Lialios, 2018). Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, η υπερβολική και άναρχη οικοδόμηση, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τους ελλιπείς μηχανισμούς διαχείρισης έκτακτων αναγκών της χώρας, έχει οδηγήσει σε καταστροφές (πυρκαγιές και πλημμύρες) με σημαντικές απώλειες τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και στο περιβάλλον (SGI, 2022).

Σύμφωνα με αυτές τις πρόσφατες απαιτήσεις της εποχής μας, με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής να γίνονται όλο και πιο ορατές και την ανάγκη για εναλλακτικούς τρόπους τουρισμού να είναι πιο εμφανής από ποτέ, πολλές χώρες εφαρμόζουν σχετικές πολιτικές για την ενίσχυση του βιώσιμου τουρισμού. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, υλοποιεί πλέον αρκετές πρωτοβουλίες για τη στήριξη και την προώθηση του βιώσιμου τουρισμού, τόσο με την υποστήριξη του δημόσιου τομέα όσο και με την υποστήριξη του ιδιωτικού τομέα και των διεθνών οργανισμών. Για παράδειγμα, το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου έχει δημιουργηθεί υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, με στόχο την παροχή στοιχείων και αναλύσεων στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα σχετικά με τον τουρισμό στα νησιά του Αιγαίου αλλά και στην Ελλάδα γενικότερα, ώστε να τους εφοδιάσει με όλες τις κατάλληλες πληροφορίες που απαιτούνται για τη στροφή προς τον βιώσιμο τουρισμό (Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου, 2023).

Μια δεύτερη σημαντική πρωτοβουλία στην Ελλάδα είναι το PlasTICK, το οποίο υποστηρίζεται από το Υπουργείο Τουρισμού και τον Εθνικό Οργανισμό Τουρισμού σε συνεργασία με την Common Seas. Το PlasTICK είναι μια ψηφιακή πλατφόρμα που βοηθά τα ξενοδοχεία και τις επιχειρήσεις να μετρήσουν το πλαστικό αποτύπωμά τους, αλλά τους παρέχει και πληροφορίες για λύσεις και πρακτικές που θα συμβάλουν στη μείωση της χρήσης πλαστικού (PlasTICK, χ.χ.). Παράλληλα με τις πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο, έχουν αναπτυχθεί και τοπικές πρωτοβουλίες, ιδίως στα ελληνικά νησιά. Μερικές από αυτές είναι το “Just go Zero” στην Τήλο, το “Astybus” στην Αστυπάλαια, το “Clean Blue Paros” κ.ά. (Emily, 2022).

Για την προώθηση των πρωτοβουλιών που αναφέρθηκαν παραπάνω, ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει αναπτύξει μια διαδικτυακή πλατφόρμα, την sustainablegreece.co.uk, η οποία προβάλλει όλες τις δράσεις βιωσιμότητας στους ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς και έχει ως στόχο να ενθαρρύνει τους/τις τουρίστες/τριες να επισκέπτονται και να υποστηρίζουν τις τοπικές κοινότητες που υιοθετούν πράσινες και βιώσιμες πρακτικές (Emily, 2022).

Περισσότερες πληροφορίες στο: https://www.prepareproject.eu/EN/sonuclar/